ما هیچ ما نگاه(Edited)

شاید در یک هیجان… شاید در هیبت دیرینه بلوارهای نورانی در شهرهای بزرگ، بر تو منکشف می شود که هزار سال… دو هزار سال پیش ….سه هزار سال پیش…قبل از سقراط چه کسی چگونه به وجود می اندیشیده است و  از رساله هراکلیتوس در باب طبیعت چه بر می آمده است… تو می دوی از میان ماشین ها…صدای ممتد بوق و دیگر هیچ…ما هیچ ما نگاه

مهمترين مشكلي كه در پرداختن به نظريات هراكليتوس وجود دارد، مبهم بودن آن هاست همه ي كساني كه به تاريخ فلسفه پرداخته اند، بر اين مسأله اتفاق نظر دارند. اين ابهام از چند نظر تقويت ميشود۱- يكي از نظر دور بودن هراكليتوس از اين عصر به لحاظ تاريخي است كه باعث مي شود نتوان با اطمينان، از انديشه هاي او سخن گفت؛ . ۲-ديگر نحوه ي بيان اوست كه عمدتاً مطالبش را بسيار غامض بازگو كرده و همين سبب شده است كه سخنان او به اَشكال مختلف تفسير شود ؛۳-آثار به جامانده از او بسيار اندك است؛ حتي برخي معتقدند هرگز كتابي ننوشته است اما برخي ديگر كتابي با نام درباره ي طبيعت را به او نسبت داده اند. ظاهراً اين كتاب مجموعه اي از گفته هاي هراكليتوس درباره ي جهان هستي و سياست و خداشناسي بوده كه پس از مرگش، جمع آوري شده است.(مظهری،۱۳۹۲)

يكي از دغدغه هاي اصلي فيلسوفان در دوره ي پيش سقراطي و نيز از مهمترين محورهاي بحث و گفت وگو نزد ايشان، مسألهي وجود يا عدم تغيير در عالم طبيعت بود. جمعي از اين متفكران با تفاوت قائل شدن ميان عناصر اصلي جهان طبيعت، از يك سو و جنبه هاي صوري و تأليفي آن از سوي ديگر، به اين باور رسيدند كه عناصر اصلي جهان كه به منزله ي زيربناي عالم طبيعت و جنبه ي واقعي آن است، هميشه ثابت و پايدار و مستمر است و اوصاف اساسي خود را آنچنان كه هست حفظ ميكند، اما جنبه هاي صوري و تأليفي جهان كه در واقع، همان عالم پديدارهاست، پيوسته در صور و كيفيات و تأليفات خود، متغير و گذرا و در جريان است  از نظر هراكليتوس، اين نظريه با يك اشكال اساسي مواجه بود و آن اينكه اگر عنصر ثابتي در جهان وجود داشته باشد، ممكن نيست در مرحله ي تغيير قرار گيرد و نمي توان با اين عنصر ثابت، دگرگوني هاي عالم طبيعت را تبيين كرد. چنين امكان ندارد كه آن عنصر جزء دستگاه عالمي باشد كه همواره در تغيير و تبديل است. ،به اين ترتيب هراكليتوس با رد اين نظريه، سعي كرد ثابت كند كه هر چيز در جهان، در تغيير و تحول دائم است: به وجود ميآيد، از ميان مي رود و تنها قانون كلي و عام »تغيير« است كه پيوسته ثابت مي ماند.(مظهری ۱۳۹۲)

منبع:

 سیدمظهری، منیره (۱۳۹۲). آرای هراکلیتوس درباره ی جنبش ذاتی طبیعت و مقایسه ی آن با دیدگاه ملاصدرا. . اندیشه دینی دوره سیزدهم پاییز ۱۳۹۲ شماره ۴۸

ma hich

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *